Małe co nieco, czyli słów kilka o biochemii miodu (cz. II)

Lecznicze działanie miodu, wynika z jego składu. Otóż, głównym składnikiem suchej masy miodu są cukry proste: glukoza i fruktoza (stanowią 70-80%).

wpis10

Ryc.1. Skład miodu, źródło: http://www.hielscher.com/pl/honey_01.htm

 

Są one wchłaniane już w jamie ustnej, dlatego zaleca się spożywanie miodu np.: z pieczywem, aby podczas przeżuwania jak najdłużej miał on kontakt z enzymami trawiennymi. Pomimo niewielkiego udziału procentowego, ważną rolę biologiczną odgrywają białka, a wśród nich enzymy, które pochodzą głównie z gruczołów ślinowych pszczół. Enzymy tak na prawdę muszą pociąć większe cząsteczki na mniejsze lub odpowiednio je zmodyfikować, efektem czego będzie „doklejenie” lub „odklejenie” jakiegoś fragmentu,  dzięki temu ujawni się moc jaka drzemie w miodzie. Zatem miód zawiera m. in.: inwertazę (czyli β-fruktofuranozydaza, powoduje rozpad sacharozy do glukozy i fruktozy), α- i β- amylazę (katalizują degradację polisacharydów do dekstryn, a w ostateczności do cukrów prostych) i oksydazę glukozową (katalizuje utlenianie glukozy do glukonolaktonu, ten z kolei łączy się z wodą dając kwas glukonowy i nadtlenek wodoru, związek o własnościach antyseptycznych). Są też w miodzie mikroelementy (potas, magnez, żelazo, wapń), witaminy (A, z grupy B, kwas foliowy, pantotenowy, biotyna). O smaku i aromacie miodu decydują kwasy organiczne (kwas glukonowy, jabłkowy i cytrynowy) i olejki eteryczne (około 50 substancji aromatycznych wśród których są wyższe alkohole alifatyczne, aldehydy, ketony, estry, związki polifenolowe). Karotenoidy (β-karoten i ksantofil) wpływają natomiast na barwę.

Wysoka aktywność antybiotyczna miodu, to efekt dużego stężenia cukrów (70-80%), kwaśnego odczynu środowiska (pH~4.1) i obecności enzymów, to wszystko razem wzięte powoduje, że rozwój bakterii i drożdży osmofilnych jest zahamowany [1,2]. Jednym z ważniejszych mechanizmów działania bakteriobójczego jest powstawanie nadtlenku wodoru przy udziale wspomnianej oksydazy glukozowej. Powstający z glukozy nadtlenek wodoru ma właściwości bakteriobójcze, a reakcja o ile w miodzie zachodzi dość wolno, to po rozpuszczeniu w wodzie ulega wielokrotnemu (6-220 razy) przyspieszeniu [3]. Zatem jak najbardziej wskazane jest spożywanie miodu w postaci roztworu wodnego (1 łyżeczka na szklankę letniej wody), przygotowanego na 10-12 godzin przed wypiciem. Przy czym oksydaza glukozowa jest enzymem bardzo zależnym od warunków środowiska, takich jak temperatura czy światło, pod których wpływem ulega rozkładowi, dlatego nie warto rozpuszczać miodu w gorącej herbacie i wmawiać sobie, że pierniczki wyjęte z pieca to samo zdrowie!

Poza tym mamy jeszcze lizozym, enzym który rozpuszcza ściany komórkowe bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych (w przypadku tych drugich działanie jest słabsze) [4], hamuje rozwój grzybów i pierwotniaków, a tym samym chroni miód przed rozwojem drobnoustrojów. Ponadto lizozym spełnia funkcję czynnika odporności nieswoistej, który podwyższa odporność na zakażenia [3,4].

Inne substancje o działaniu antybiotycznym, wynikające ściśle z pochodzenia nektaru czy spadzi to: kumaryna, rutyna, cholina, tymol, eukaliptol, mentol, pinen i kamfen, poza tym związki flawonoidowe (kemferol, kwercetyna, apigenina), garbniki katechinowe, kwas benzoesowy [3].

 

Wyjątkowe własności profilaktyczne i lecznicze przypisuje się nowozelandzkim miodom Manuka, które wykazują aktywność przeciwbakteryjną, nawet gdy zablokowany jest nadtlenek wodoru. Ale o tym za jakiś czas.

Piśmiennictwo:

  1. D. Mandal, S. Mandal. Honey: its medicinal property and antibacterial activity. Asian Pac J Trop Biomed 2011; 1(2): 154-160.
  2. Kisiała, M. Dżugan. Wpływ stanu środowiska i sposobu utrzymania pszczół na jakość miodu. Zeszyty Naukowe Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego, nr 11, rok 2009.
  3. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E.: Leczenie miodem. Polski Związek Pszczelarstwa. Warszawa 1998.
  4. Hołderna-Kędzia E., Kędzia B.: Wpływ lizozymu na antybiotyczne działanie miodu. Pszczelarstwo. 5. 2004
Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Biochemia i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s